نرم‌افزارهای کاربردی
نرم‌افزارهای کاربردی، برنامه‌هایی برای انجام کار مشخص کاربر هستند و برخلاف برنامه‌های سیستمی، عملکردشان به خود رایانه مربوط نمی‌شود. این برنامه‌ها توسط شرکت‌هایی در زمینه‌های صنعتی، تجاری، علمی، هنری و اداری ساخته می‌شوند.
| معیار | نرم‌افزار سیستمی | نرم‌افزار کاربردی |
|---|---|---|
| هدف | راه‌اندازی، مدیریت و نگه‌داری خود رایانه | انجام کار مشخصی برای کاربر |
| مخاطب | سخت‌افزار و همهٔ برنامه‌ها | کاربر نهایی در یک حوزهٔ کاری |
| نمونه | سیستم‌عامل، برنامه‌های سودمند، مترجم‌ها | واژه‌پرداز، صفحه‌گسترده، طراحی، بانک اطلاعاتی |
| حذف آن | رایانه عملاً بی‌استفاده می‌شود | رایانه سالم می‌ماند، فقط آن قابلیت از دست می‌رود |
بسته‌های طراحی و مهندسی
دو بستهٔ مهم اسلایدهای منبع، AutoCAD و 3DS MAX هستند؛ هر دو محصول شرکت Autodesk.
اتوکد AutoCAD
طراحی دوبعدی و سه‌بعدی برای مهندسی مکانیک، عمران و طراحی هنری؛ امکان چاپ دوبعدی/سه‌بعدی، رنگی یا سیاه‌وسفید و اتصال مستقیم به دستگاه برش یا چاپ.
تری‌دی‌اس مکس 3ds Max
مدل‌سازی، متحرک‌سازی سه‌بعدی، جلوه‌های ویژه و طراحی اسلاید در زمینه‌های معماری و هنری. تصویر: Blender، جانشین آزاد و امروزی همین رده از ابزارها.
موتور رندر GPU rendering
رندر تصویر و متحرک‌سازی، امروز روی واحد پردازش گرافیکی انجام می‌شود: از ساعات به ثانیه.
بسته‌های بانک اطلاعاتی
بستهٔ FoxPro محصول مایکروسافت برای مدیریت بانک‌های اطلاعاتی، مرتب‌کردن و سازماندهی داده‌ها در جداول و کار در محیط DOS معرفی شده است.
🗄️کاربرد کلاسیک legacy usage
تشکیل جداول، فهرست‌سازی روی رکوردها، گزارش‌گیری اداری و برنامه‌نویسی داخلی برای سامانه‌های کوچک سازمانی.
🖥️محیط اجرا DOS era
رابط متنی، حافظهٔ محدود و فایل‌های محلی؛ نشانه‌ای از نسل نرم‌افزارهای پیش از دوران شبکه و رابط گرافیکی.
⏳وضعیت امروز end of life
آخرین نسخهٔ Visual FoxPro 9 در سال ۲۰۰۷ منتشر شد و پشتیبانی آن در ژانویهٔ ۲۰۱۵ پایان یافت.
بسته‌های گرافیکی
دو بستهٔ کلاسیک گرافیک در اسلایدهای منبع: CorelDRAW برای گرافیک برداری و Photoshop برای ویرایش تصویر رنگی و سیاه‌وسفید و رتوش.
کورل‌دراو CorelDRAW
گرافیک برداری، کار با متن، تفکیک رنگ‌ها و طراحی چاپی؛ نسل امروزی آن CorelDRAW Graphics Suite است. تصویر: Inkscape، جانشین آزاد و سازگار با قالب SVG.
فتوشاپ Photoshop
ویرایش و رتوش تصاویر رنگی و سیاه‌وسفید، لایه‌ها، اصلاح رنگ؛ معیار صنعت ویرایش تصویر. تصویر: GIMP، جانشین آزاد.
خام تا خروجی raw → final
عکاسی دیجیتال (RAW) و سپس ویرایش؛ زنجیرهٔ کار امروزی از دوربین تا چاپ یا انتشار اینترنتی.
| بستهٔ منبع | نوع گرافیک | نرم‌افزارهای امروزی هم‌رده (آزاد) | نرم‌افزارهای امروزی هم‌رده (تجاری) |
|---|---|---|---|
| CorelDRAW | برداری: نشانه، لوگو، چاپ | Inkscape، Affinity Designer (پرداختی ارزان) | Adobe Illustrator، CorelDRAW 2025 |
| Photoshop | پیکسلی: عکس، رتوش، ترکیب‌بندی | GIMP، Krita، Photopea (مرورگری) | Adobe Photoshop 2025 با قابلیت مولد |
| 3DS MAX | سه‌بعدی: مدل، متحرک، رندر | Blender (پیشرو) | 3ds Max 2026، Maya، Cinema 4D |
| AutoCAD | فنی و مهندسی | FreeCAD، LibreCAD، QCAD | AutoCAD 2026، SolidWorks، Revit |
جمع‌بندی و به‌روزرسانی‌ها
فصل ۳ در دو صفحه: صفحهٔ نخست به نرم‌افزار سیستمی و مدیریت سیستم پرداخت و این صفحه به بسته‌های کاربردی. جدول زیر وضعیت امروز همهٔ بسته‌های نام‌برده‌شده در منبع را یک‌جا نشان می‌دهد.
| بستهٔ منبع | وضعیت ۲۰۲۶ | جانشین پیشنهادی |
|---|---|---|
| AutoCAD | فعال؛ مجوز اشتراکی، نسخهٔ ابری و موبایل | همان، به‌همراه Revit برای BIM |
| FoxPro | متوقف (آخرین نسخه ۲۰۰۷، پایان پشتیبانی ۲۰۱۵) | PostgreSQL، SQL Server، Access برای نیازهای کوچک |
| 3DS MAX | فعال (نسخهٔ ۲۰۲۶) | Blender (آزاد) یا همان |
| CorelDRAW | فعال (Graphics Suite 2025) | Inkscape برای کار آزاد |
| Photoshop | فعال، فقط اشتراکی، با قابلیت‌های مولد | GIMP / Krita / Affinity |
| (افزودهٔ امروز) تحلیل داده | در منبع نبود | Python + pandas، R، Power BI، Tableau |
| (افزودهٔ امروز) دستیار هوش مصنوعی | در منبع نبود | دستیارهای درون‌برنامه‌ای برای نوشتن، تحلیل و تولید محتوا |
نقشهٔ پوشش منبع — کدام بخش این صفحه از کدام اسلاید استخراج شده است.
| بخش این صفحه | اسلایدهای منبع |
|---|---|
| ۳.۹ نرم‌افزار کاربردی | اسلایدهای ۱–۲ |
| ۳.۱۰ طراحی و مهندسی | اسلایدهای ۳ و ۵ |
| ۳.۱۱ بانک اطلاعاتی | اسلاید ۴ |
| ۳.۱۲ گرافیک و تصویر | اسلایدهای ۶–۷ |
| ۳.۱۳ جمع‌بندی و به‌روزرسانی | افزودهٔ سرویراستار (دانش ۲۰۲۶) |
پازل مفاهیم فصل
همهٔ مفاهیم این فصل، یک‌جا و به‌شکل یک بازی: هر مفهوم را انتخاب کنید و به تعریف درستش وصل کنید — جفت درست همان لحظه سبز می‌شود و به آسمانِ جدول می‌پرد، جفت اشتباه با یک جرقه باز می‌شود. وقتی همهٔ جفت‌ها کامل شد، «بررسی پاسخ‌ها» را بزنید تا بالن‌ها بترکند و در آسمانِ جدول به هم گره بخورند. هر وقت خواستید پاسخ‌نامه را ببینید، دکمهٔ «نمایش پاسخ‌ها» آن را کامل نشان می‌دهد.